
Prędkość, droga, czas - podstawy opisywania ruchu
Podstawy kinematyki (szkoła podstawowa). Droga, prędkość, przyspieszenie i czas. Ruch jednostajny i jednostajnie przyspieszony, wykresy oraz jednostki miar.
Wybierz tryb nauki
Wszystkie fiszki w zestawie (25)
- Czym jest droga w fizyce?
- Droga to długość toru, jaki pokonuje poruszające się ciało.
Jest to wielkość skalarna.
Oznaczamy ją literą s. Jednostka w układzie SI to metr (m). Droga poruszającego się ciała zawsze jest dodatnia.
- Czym różni się tor ruchu od drogi?
- Tor ruchu to linia (ślad), po której porusza się ciało (np. prosta, okrąg, krzywa).
Droga to fizyczna długość tego toru.
Tor jest pojęciem geometrycznym (kształtem trasy), a droga wielkością fizyczną, którą możemy zmierzyć i podać w metrach.
- Czym jest prędkość i jakim typem wielkości fizycznej jest?
- Prędkość to wielkość wektorowa, która określa jak szybko i w jakim kierunku porusza się ciało.
Oznaczamy ją literą v. Wartość prędkości bez uwzględniania jej wektorowego charakteru (kierunku i zwrotu) nazywamy często po prostu szybkością.
- Jakie cechy posiada wielkość wektorowa (np. prędkość)?
- Posiada 4 cechy:
• wartość (jak dużo?)
• kierunek (linia działania, np. poziomy)
• zwrot (w którą stronę?, np. w lewo/w prawo)
• punkt przyłożenia
W przeciwieństwie do niej, wielkość skalarna (np. czas, masa, droga) posiada tylko i wyłącznie wartość.
- Czym jest przyspieszenie?
- Przyspieszenie to wielkość wektorowa informująca o tym, jak szybko zmienia się prędkość ciała w czasie.
Oznaczamy je literą a. Jednostką przyspieszenia w układzie SI jest m/s2. Przyspieszenie ujemne (gdy prędkość maleje) nazywamy często opóźnieniem.
- Czym jest czas w opisie ruchu i jaka jest jego jednostka bazowa?
- Czas to wielkość skalarna określająca trwanie ruchu.
Podstawową jednostką w układzie SI jest sekunda (s).
Oznaczamy go literą t.
- Na czym polega względność ruchu?
- Pojęcie to oznacza, że to samo ciało może być w ruchu względem jednego ciała, a w spoczynku względem innego.
Przykład: Pasażer siedzący w jadącym pociągu jest w spoczynku względem wagonu, ale porusza się względem torów oraz drzew za oknem.
- Co nazywamy układem odniesienia?
- Układ odniesienia to ciało (lub zbiór ciał powiązany z układem współrzędnych), względem którego opisujemy położenie i ruch innych ciał.
- Jak definiujemy ruch jednostajny prostoliniowy?
- To ruch po linii prostej (stały tor), w którym ciało w równych odstępach czasu pokonuje równe odcinki drogi (stała wartość prędkości).
W tym ruchu stała jest nie tylko wartość prędkości, ale również jej kierunek i zwrot.
- Podaj wzór na prędkość w ruchu jednostajnym i objaśnij symbole.
- v = s / t v - prędkość s - droga t - czas
- Jak ze wzoru v = s / t wyznaczyć drogę (s) oraz czas (t)?
- Droga: s = v · t
Czas: t = s / v
Do zapamiętywania przekształceń świetnie nadaje się "magiczny trójkąt": s znajduje się na górze, a v oraz t na dole.
- Jak definiujemy prędkość średnią?Uwaga na pułapkę: nie wolno liczyć zwykłej średniej arytmetycznej z prędkości na różnych odcinkach!
- Prędkość średnia to iloraz całkowitej pokonanej drogi przez całkowity czas trwania ruchu.
v%śr% = s%całk% / t%całk%
Do całkowitego czasu należy doliczać również wszystkie postoje w trakcie podróży (czas upływa, choć droga nie rośnie).
- Jak przeliczać prędkość między m/s a km/h?
- • Aby zamienić m/s na km/h: pomnóż przez 3,6
• Aby zamienić km/h na m/s: podziel przez 3,6
Przykłady przeliczeń z pamięci: 10 m/s = 36 km/h 72 km/h = 20 m/s 2 m/s = 7,2 km/h
- Czym charakteryzuje się ruch jednostajnie przyspieszony?
- To ruch prostoliniowy, w którym prędkość rośnie o tę samą wartość w równych odstępach czasu. Przyspieszenie w tym ruchu jest stałe (a = const).
- Podaj wzór na przyspieszenie i objaśnij symbole.
- a = Δv / Δt a - przyspieszenie Δv - zmiana prędkości (v%końcowa% - v%początkowa%) Δt - czas, w którym ta zmiana nastąpiła
- Jak obliczyć prędkość końcową w ruchu jednostajnie przyspieszonym?
- Gdy ciało startuje z miejsca (v%0% = 0): v = a · t Gdy ciało ma prędkość początkową: v = v%0% + a · t v - prędkość końcowa a - przyspieszenie t - czas ruchu
- Podaj wzór na drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym (przy starcie z miejsca).
- s = (a · t2) / 2
s - droga
a - przyspieszenie
t - czas ruchu
W tym ruchu droga rośnie proporcjonalnie do kwadratu czasu (t2). Oznacza to, że np. przy 2 razy dłuższym czasie, pokonana droga jest 4 razy dłuższa.
- Czym charakteryzuje się ruch jednostajnie opóźniony?
- To ruch, w którym prędkość maleje o tę samą wartość w równych odstępach czasu. Przyspieszenie jest stałe, ale wektor przyspieszenia ma zwrot przeciwny do wektora prędkości.
- Jak wygląda wykres zależności drogi od czasu s(t) w ruchu jednostajnym?
- Jest to półprosta nachylona do osi czasu, zaczynająca się w punkcie (0,0) (jeśli ciało rusza z pozycji początkowej).
Kąt nachylenia tej prostej mówi nam o prędkości. Im bardziej stroma prosta, tym większa prędkość ciała.
- Jak wygląda wykres zależności prędkości od czasu v(t) w ruchu jednostajnym?
- Jest to pozioma prosta, równoległa do osi czasu (osi t).
- Jak wygląda wykres v(t) w ruchu jednostajnie przyspieszonym (przy starcie z miejsca)?
- Jest to rosnąca półprosta, wychodząca z początku układu współrzędnych (0,0).
Kąt nachylenia tej prostej odpowiada wartości przyspieszenia (im bardziej stroma, tym przyspieszenie jest większe).
- Co obliczamy z pola figury pod wykresem zależności prędkości od czasu v(t)?
- Pole pod wykresem v(t) jest zawsze równe pokonanej drodze (s).
Dla ruchu jednostajnego liczymy pole prostokąta, dla jednostajnie przyspieszonego z miejsca (v%0%=0) - pole trójkąta prostokątnego, a dla ruchu z prędkością początkową - pole trapezu.
- Czym jest spadek swobodny i jakie ma przyspieszenie?
- To ruch ciała pod wpływem wyłącznie siły ciężkości (z pominięciem oporów powietrza).
Ciało porusza się z przyspieszeniem ziemskim g ≈ 10 m/s2 (dokładniej: 9,81 m/s2).
Spadek swobodny to szczególny przypadek ruchu jednostajnie przyspieszonego bez prędkości początkowej (ciało puszczone z wysokości, a nie rzucone w dół).
- Podaj przybliżone prędkości: idącego człowieka i dźwięku w powietrzu.
- • Człowiek idący: ok. 1,5 m/s (ok. 5 km/h)
• Dźwięk w powietrzu: ok. 340 m/s
Prędkość dźwięku (340 m/s) to ok. 1224 km/h. Prędkość światła wynosi z kolei ok. 300 000 km/s i jest największą możliwą prędkością we wszechświecie.
- Zadanie: Rowerzysta przejechał 36 km w czasie 2 godzin. Oblicz jego prędkość średnią w km/h oraz m/s.
- W km/h: v = 36 km / 2 h = 18 km/h W m/s: 18 km/h / 3,6 = 5 m/s
Podobne materiały
Energia i jej rodzaje
Pojęcie energii, jej rodzaje, praca, moc oraz zasada zachowania energii. Wzory, jednostki …
Inne materiały autora
Części mowy i ich definicje
Kompletny quiz z gramatyki: definicje dziesięciu części mowy oraz ćwiczenia praktyczne z r…
Stolice państw Europy
Poznaj stolice wszystkich państw Europy w jednym miejscu. Zestaw fiszek pomoże Ci szybko o…
Podstawy chemii - Pierwiastki, układ okresowy i budowa atomu
Podstawy chemii: symbole i właściwości pierwiastków, budowa układu okresowego, podział na …
Części mowy od A do Z - rozpoznawanie, odmiana i przykłady
Fiszki z części mowy - rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, …





Komentarze
0